الهیات و سلامت معنوی

الهیات و سلامت معنوی

طراحی و اعتبار یابی مقیاس سنجش سلامت معنوی برای دانش آموزان ابتدایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 اداره آموزش و پرورش شهرستان سرعین، اردبیل، ایران
2 اداره آموزش و پرورش شهرستان نمین،اردبیل،ایران
3 کارشناسی ارشد روانشناسی آموزش کودکان استثنائی، دانشگاه محقق اردبیل،اردبیل،ایران
10.22034/jtsh.2026.561534.1020
چکیده
پژوهش حاضر با هدف طراحی و اعتباریابی مقیاس سنجش سلامت معنوی کودکان دوره ابتدایی انجام شد. این مطالعه از نوع توسعه‌ای ـ ابزاری بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان پایه‌های چهارم تا ششم مدارس ابتدایی شهرستان‌های نمین ، سرعین، نیر،گرمی و هیر در سال تحصیلی 1404–1403 (حدود ۲۸۰۰ نفر) بود. نمونه‌ای ۳۳۸ نفره (۱۸۲ دختر، ۱۵۶ پسر) با روش خوشه‌ای چندمرحله‌ای تصادفی انتخاب شد. ابتدا ۴۲ گویه بر اساس مبانی نظری و مصاحبه با هشت متخصص تدوین شد و پس از بررسی روایی محتوایی توسط ۱۲ متخصص، ۳۴ گویه با میانگین CVI=0.87 باقی ماند. تحلیل‌های کیفی مقدماتی، تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی، پایایی درونی و پایایی بازآزمایی برای ارزیابی ویژگی‌های روان‌سنجی ابزار اجرا شد. شاخص KMO=0.926 و آزمون بارتلت معنادار بود که کفایت نمونه‌گیری را تأیید کرد. تحلیل عاملی اکتشافی چهار عامل «ارتباط با خدا»، «ارتباط با خود», «ارتباط با دیگران» و «احساس معنا و هدف در زندگی» را با مقدار ویژه>۱ استخراج کرد که در مجموع ≈۶۲٪ از واریانس کل را تبیین کردند. آلفای کرونباخ برای عوامل بین 0.79 تا 0.92 و برای کل مقیاس 0.90 به‌دست آمد. تحلیل عاملی تأییدی نیز برازش مطلوب مدل را نشان داد . (χ²/df=1.12 , RMSEA=0.019, CFI=0.93)شاخص‌های روایی همگرا (AVE>0.50 , CR>0.70) و روایی تمایزی (معیار فورنل–لارکر) تأیید شد. پایایی بازآزمایی طی فاصله دو هفته برابر با r=0.84 بود. مقیاس طراحی‌شده از روایی محتوا، سازه و پایایی بسیار مطلوب برخوردار است و به‌عنوان ابزاری معتبر برای سنجش سلامت معنوی کودکان ایرانی قابل استفاده در پژوهش‌های آموزشی، روان‌شناختی و برنامه‌ریزی‌های مدرسه‌محور است. بااین‌حال، برای تعمیم‌پذیری کامل، پیشنهاد می‌شود پژوهش‌های آتی در نمونه‌های متنوع‌تر جغرافیایی اجرا شوند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Design and Psychometric Validation of a Spiritual Health Scale for Primary School Children

نویسندگان English

Majid Shahi Ganzagh 1
Armin Khodaei Anbaran 2
Mahsa Razmi 3
1 Department of education sarein county, Ardabil, Iran ,
2 Education Department of Namin County, Ardabil, Iran
3 M A in Educational Psychology of Exceptional Children,University of Mohaghegh Ardabil , Ardabil, Iran
چکیده English

The present study was conducted to design and validate a scale for assessing the spiritual health of primary school children. This research employed a developmental–instrumental design. The statistical population consisted of all students in grades four to six in primary schools of Namin, Sarein, Nir, Germi, and Hir counties during the 2024–2025 academic year (approximately 2,800 students). A sample of 338 children (182 girls and 156 boys) was selected through multi stage cluster random sampling. Initially, 42 items were developed based on theoretical foundations and interviews with eight experts; following content validity assessment by 12 specialists, 34 items with an average CVI of 0.87 were retained. Preliminary qualitative analysis, exploratory and confirmatory factor analyses, internal consistency, and test–retest reliability were employed to evaluate the psychometric properties of the instrument. The KMO value was 0.926 and Bartlett’s test was significant, confirming sampling adequacy. Exploratory factor analysis extracted four factors—Connection with God, Connection with Self, Connection with Others, and Sense of Meaning and Purpose—with eigenvalues greater than 1, explaining approximately 62% of the total variance. Cronbach’s alpha coefficients ranged from 0.79 to 0.92 for the subscales and was 0.90 for the whole scale. Confirmatory factor analysis also indicated a good model fit (χ²/df = 1.12, RMSEA = 0.019, CFI = 0.93). Convergent validity (AVE > 0.50, CR > 0.70) and discriminant validity (Fornell–Larcker criterion) were confirmed. The two week test–retest reliability was satisfactory (r = 0.84). Overall, the developed scale demonstrated strong content, construct, and reliability indices and can be used as a valid instrument for assessing spiritual health among Iranian children in educational, psychological, and school based planning contexts. Nonetheless, it is recommended that future studies employ more geographically diverse samples to enhance generalizability.

کلیدواژه‌ها English

Spiritual health
elementary students
measurement scale
psychometric validation

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 13 بهمن 1404

  • تاریخ دریافت 05 آذر 1404
  • تاریخ بازنگری 04 دی 1404
  • تاریخ پذیرش 13 بهمن 1404
  • تاریخ اولین انتشار 13 بهمن 1404
  • تاریخ انتشار 13 بهمن 1404