https://jtsh.hsu.ac.ir/ الهیات و سلامت معنوی fa daily 1 Wed, 21 Jan 2026 00:00:00 +0330 Wed, 21 Jan 2026 00:00:00 +0330 https://jtsh.hsu.ac.ir/article_236256.html موزه­های جنگ به عنوان مکان‌های برای روایت جنگ و میراثی معنوی برای جامعه با عطف به گنجینه‌های فرهنگی دفاع مقدس هستند. موزه­های دفاع مقدس به عنوان مجموعه­­هایی برای جمع­آوری، شناخت و نشر فرهنگ دفاع مقدس و پژوهش در این راستا ایجاد می­شوند، نقش پررنگی در فضای روانی جامعه ایفا می­نمایند. ضرورت و اهمیت این موزه­ها می­تواند برگرفته از مبانی فکری و اندیشه­های دینی و ملی و میهنی باشد. جوامع امروزی با بحران‌ها و معضلات متعددی به ویژه در حوزه معنوی روبه‌روست که پژوهش در راستای قابلیت گردشگری موزه­های دفاع مقدس در ارتقای معنویت جامعه و شهروندان می­تواند به بهبود و سلامت معنوی جامعه کمک نماید. بنابراین این مقاله با هدف تبیین ابعاد و ضرورت‌های گردشگری موزه­های دفاع مقدس با رویکرد معنوی است که با روش تحقیق تحلیلی و بین­رشته­ای مطالعه اسنادی و کتابخانه­ای سعی در انجام این تحقیق دارد. نتایج این پژوهش نشان می­دهد که موزه­های جنگ علاوه بر تقویت هویت ملی، حقایق جنگ و دفاع را نشر و تبیین می­نماید. گردشگری با محوریت دفاع مقدس و مکان‌های خاطره نقش مهمی در ارتقای معنویت شهروندان و حامعه دارد. این مهم نیازمند مدیریت جامع و  تأمین زیرساخت‌های حمل و نقلی و رفاهی و بسترسازی فرهنگی و اجتماعی برای تحقق و ترویج این روند است. https://jtsh.hsu.ac.ir/article_239541.html پژوهش حاضر با هدف طراحی و اعتباریابی مقیاس سنجش سلامت معنوی کودکان دوره ابتدایی انجام شد. این مطالعه از نوع توسعه‌ای ـ ابزاری بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان پایه‌های چهارم تا ششم مدارس ابتدایی شهرستان‌های نمین ، سرعین، نیر،گرمی و هیر در سال تحصیلی 1404–1403 (حدود ۲۸۰۰ نفر) بود. نمونه‌ای ۳۳۸ نفره (۱۸۲ دختر، ۱۵۶ پسر) با روش خوشه‌ای چندمرحله‌ای تصادفی انتخاب شد. ابتدا ۴۲ گویه بر اساس مبانی نظری و مصاحبه با هشت متخصص تدوین شد و پس از بررسی روایی محتوایی توسط ۱۲ متخصص، ۳۴ گویه با میانگین CVI=0.87 باقی ماند. تحلیل‌های کیفی مقدماتی، تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی، پایایی درونی و پایایی بازآزمایی برای ارزیابی ویژگی‌های روان‌سنجی ابزار اجرا شد. شاخص KMO=0.926 و آزمون بارتلت معنادار بود که کفایت نمونه‌گیری را تأیید کرد. تحلیل عاملی اکتشافی چهار عامل «ارتباط با خدا»، «ارتباط با خود», «ارتباط با دیگران» و «احساس معنا و هدف در زندگی» را با مقدار ویژه>۱ استخراج کرد که در مجموع ≈۶۲٪ از واریانس کل را تبیین کردند. آلفای کرونباخ برای عوامل بین 0.79 تا 0.92 و برای کل مقیاس 0.90 به‌دست آمد. تحلیل عاملی تأییدی نیز برازش مطلوب مدل را نشان داد . (χ²/df=1.12 , RMSEA=0.019, CFI=0.93)شاخص‌های روایی همگرا (AVE>0.50 , CR>0.70) و روایی تمایزی (معیار فورنل–لارکر) تأیید شد. پایایی بازآزمایی طی فاصله دو هفته برابر با r=0.84 بود. مقیاس طراحی‌شده از روایی محتوا، سازه و پایایی بسیار مطلوب برخوردار است و به‌عنوان ابزاری معتبر برای سنجش سلامت معنوی کودکان ایرانی قابل استفاده در پژوهش‌های آموزشی، روان‌شناختی و برنامه‌ریزی‌های مدرسه‌محور است. بااین‌حال، برای تعمیم‌پذیری کامل، پیشنهاد می‌شود پژوهش‌های آتی در نمونه‌های متنوع‌تر جغرافیایی اجرا شوند. https://jtsh.hsu.ac.ir/article_242927.html زمینه و هدف:این پژوهش به‌منظور ارزیابی تأثیر برنامه آموزشی سلامت معنوی بر افسردگی و اضطراب در دانش‌آموزان پایه‌های متوسطه اول انجام گردید. با توجه به شیوع رو به رشد اختلالات روانی در میان نوجوانان، این پژوهش در پی بررسی راهبردهای عملی برای کاهش علائم افسردگی و اضطراب از راه تقویت ابعاد معنوی سلامت است. روش‌شناسی: پژوهش حاضر از نوع شبه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون و گروه گروه کنترل نابرابر بود. جامعه مورد مطالعه شامل همه دانش‌آموزان دوره متوسطه اول در سال تحصیلی ۱۴۰۳ است که با استفاده از نمونه‌گیری خوشه‌ای تصادفی، یک مدرسه انتخاب و 30 دانش‌آموز با بالاترین نمرات افسردگی و اضطراب (15 نفر در هر گروه) به‌طور تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل جایگزین شدند. گروه آزمایش طی 10 جلسه دو ساعته به مدت 2 ماه آموزش سلامت‌معنوی دریافت کردند، در حالی‌که گروه کنترل هیچ آموزشی دریافت نکرد. ابزارهای مورد استفاده شامل پرسشنامه افسردگی بک (1961) و اضطراب بک (1988) بود. داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی و تحلیل کواریانس با نرم‌افزار SPSS نسخه 24 تجزیه و تحلیل شدند. یافته‌ها: یافته‌ها حاکی از تفاوت معنادار بین دو گروه در نمرات افسردگی بود (p < 0.05)‌، که نشان‌دهنده نقش مثبت برنامه آموزشی سلامت معنوی در کاهش علائم افسردگی است. همچنین، تفاوت معناداری در سطوح اضطراب بین گروه آزمایشی و گواه مشاهده شد (p < 0.05)، که مؤید اثربخشی این مداخله در کاهش اضطراب دانش‌آموزان بود. نتیجه‌گیری: آموزش سلامت‌معنوی به‌طور معناداری بر کاهش افسردگی و اضطراب در دانش‌آموزان متوسطه دوره اول مؤثر است. این یافته‌ها می‌توانند به‌عنوان مبنایی برای طراحی برنامه‌های آموزشی و مداخلات روان‌شناختی در مدارس مورد استفاده قرار گیرند. کلید ‌‌‌‌‌واژه‌‌‌‌‌‌ها‌‌‌‌‌‌‌: سلامت‌معنوی، افسردگی، اضطراب، دانش‌آموزان https://jtsh.hsu.ac.ir/article_243237.html این مقاله به بررسی و تحلیل پژوهش‌های معاصر در حوزه تجربه‌های معنوی زیارت با تمرکز بر تنوع روش‌شناختی و دستاوردهای تجربی آنها می‌پردازد. این در حالی است که زیارت در دنیای مدرن از قالب‌های سنتی خود فراتر رفته و با انگیزه‌های متفاوتی از جمله خودشناسی، هویت‌یابی، گسست از زندگی روزمره و آرامش پیوند خورده است، از این‌رو، نوشتار حاضر در تلاش است تا با روش کتابخانه‌ای و رویکرد توصیفی-تحلیلی، خلاء موجود در دسته‌بندی این مطالعات را شناسایی کند. در این راستا، پنج پژوهش شاخص از جمله پیمایش کمی-کیفی زائران امام هشتم شیعیان (امام رضا علیه السلام)، تحلیل عاملی تجارب در اماکن مسیحی، روش نوآورانه تصویر محور زالتمن (ZMET) در میان پروتستان های کره جنوبی، تجربه‌های متعالی زائران لورد(زیارتگاه حضرت مریم)، و تحلیل کیفی تجربه های استتثنایی در کامینو دِ سانتیگو واکاوی شده اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که تجربه زیارتی پدیده‌ای چند لایه است که ابعادی همانند آرامش روانی، هویت‌یابی، دگرگونی وجودی را دربرمی‌گیرد. در نهایت این مقاله بر ضرورت درپیش‌گرفتن رویکرد چندروشی برای درک لایه‌های آگاهانه و ناخودآگاه سلامت معنوی زائران تأکید می‌کند.